Formiranje arheološka zbirke Muzeja Kozare počelo je negdje početkom šezdesetih godina prošlog vijeka, odnosno prvim zaštitnim i sistematskim iskopavanjima na području opštine. Slučajni nalazilokalnog stanovništva sela Čarakovo i gradine Zecovi bili su prvi arheološki eksponati. Obilje arheološkog materijala pružilo je mogućnost prvih iskopavanja antičkih i srednjovjekovnih objekata koje je 1953. godine obavila dr Irma Čremošnik. Sljedećih 1954. i 1956. godine obavljena su probna   i sistematska istraživanja preistorijskih slojeva  gradine pod rukovodstvom dr Alojza Benca, a dio arheološkog materijala ostao je u Muzeju Kozare.
 
Značajnije istraživanje, ovaj put ranosrednjovjekovne nekropole u Rakovčanima kod Prijedora obavila je Nada Miletić u periodu od 1960-64. ali je najznačajniji arhološki materijal odnešen u Zemaljski muzej u Sarajevo. Slična  sudbina se desila i s arheološkim materijalom sa  srednjevjekovne nekropole u Gomjenici kod Prijedora koju je isti autor istraživala 1963. godine, i istraživanja Zdravka Marića u Baltin Barama 1961. godine. Slučajni nalazi s područja Ljubije i Briševa gdje je vršeno iskopavanje željezne rude 1953. i 1957. godine , popunili su antičku zbirku Muzeja sa 11 rimskih nadgrobnih spomenika i žrtvenika, među kojima se izdvajaju spomenici posvećeni  Terrae Matri  i panonskom božanstvu Sedatu.
Dio preistorijske arheloške zbirke popunjen je istaživanjem dvije nekropole spaljenih pokojnika sa lokaliteta Dera i Babići koje je istraživao arheolog Muzeja Milenko Radivojac.
Zbog nedostatka prostora preseljenjem u današnju zgradu Muzeja arheološka izložba je pohranjena u depo Muzeja sem kamenih spomenika koji krase dvorište pomenute javne ustanove.